Hasło „Włącz Szacunek. Wyłącz hejt” to oficjalne motto ogólnopolskich działań edukacyjnych i profilaktycznych realizowanych w szkołach w roku szkolnym 2025/2026. Inicjatywa Ministerstwa Cyfryzacji, NASK oraz ABW ma na celu ograniczenie przemocy w Internecie, promowanie bezpiecznych zachowań i budowanie kultury szacunku wśród dzieci i młodzieży.
Hejt, bullying, flood to tylko niektóre terminy związane z cyberprzemocą. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat Internet stał się najważniejszym medium, z którego korzystają dzieci i dorośli. To właśnie cyberprzemoc w stosunku do najmłodszych jest szczególnie groźnym zjawiskiem w sieci.
Cyberprzemoc (cyberbullying) – to przede wszystkim przemoc rówieśnicza, która polega na nękaniu, zastraszaniu, izolowaniu i wyśmiewaniu ofiary za pomocą urządzeń elektronicznych w Internecie, SMS-ach czy MMS-ach. Osobę, która dopuszcza się cyberprzemocy, nazywa się stalkerem.
Hejt – pochodzi od angielskiego słowa hate, które oznacza czasownik “nienawidzić”. To forma cyberprzemocy, która polega na obraźliwym, najczęściej agresywnym komentowaniu, a także wypowiadaniu się wrogo na temat danej osoby, grupy społecznej lub konkretnego tematu. Celem hejtu jest okazanie pogardy i podważanie pozycji społecznej danej osoby czy grupy społecznej.
Co wpływa na hejt i cyberprzemoc?
Co sprawia, że internetowy hejt i cyberprzemoc są tak powszechnymi zjawiskami? Sprzyja temu kilka czynników:
• przekonanie, że napastnik jest anonimowy – mimo że to nieprawda,
• łatwość, z jaką można spreparować, a następnie rozpowszechniać agresywne i krzywdzące treści,
• szybkość rozprzestrzeniania się i osiągania dużych zasięgów, co zwiększa strach i traumę ofiary,
• napastnik nie musi patrzeć ofierze w twarz, co popycha część osób do takich zachowań.
Do najczęściej pojawiających się form cyberprzemocy (bullyingu) zalicza się:
• zamieszczanie wulgarnych, agresywnych komentarzy, tweetów i postów (hejt),
• publikowanie poniżających i ośmieszających zdjęć, filmów lub ich przeróbek,
• podszywanie się pod kogoś innego,
• wykluczenie z grupy w Internecie,
• włamanie na serwis społecznościowy lub e-mail dziecka,
• przesyłanie prywatnych zdjęć i wiadomości innym osobom,
• zalewanie kogoś wiadomościami lub komentarzami (flood),
• tworzenie kompromitujących stron lub materiałów.
Pamiętaj, że cyberprzemoc nie jest jednorazowym aktem, ale długotrwałym i regularnym nękaniem w Internecie. Hejt i bullying może dotyczyć wyglądu fizycznego, ubioru, zainteresowań, poglądów, orientacji seksualnej czy płci.
Cyberprzemoc to poważny problem, a jej skutki mogą być bardzo poważne. To, jak ofiara hejtu i bullyingu poradzi sobie z sytuacją, w której się znalazła, zależy między innymi od rodzaju przemocy, jej źródła, cech osobowych dziecka i wsparcia. Zupełnie czymś innym będzie wysyłanie kilku złośliwych wiadomości, a czymś innym długotrwała agresja i dręczenie osób, które widzi się na co dzień w szkole.
• Dzieci, które doświadczają cyberprzemocy, mogą czuć się osaczone oraz bezsilne. Z jednej strony obawiają się stalkerów, napastników, a z drugiej powiedzenie rodzicom o przemocy wiąże się z obawą, że zostaną niezrozumiane lub co gorsza, ukarane, na przykład zakazem korzystania z Internetu lub mediów społecznościowych.
• Poniżenie, ciągły lęk przed kolejnymi atakami i wyzwiskami wpływa na obniżenie poczucia własnej wartości u ofiary. Może doprowadzić ją do samoizolacji i wycofania się z relacji z rówieśnikami. Dziecko może zatracić pasje, które wcześniej kochało.
• Ciągłe napięcie i stres na pewno wpłyną na naukę – dorosłym ciężko się skoncentrować, gdy mają problemy, a co dopiero dzieciom.
• Długotrwałe przeżywanie cyberprzemocy może wiązać się także z problemami zdrowotnymi, takimi jak bezsenność, bóle głowy i brzucha.
• Trauma związana z przemocą z czasów szkolnych może ciążyć także w życiu dorosłym, co może przełożyć się na depresję, stany lękowe i trwałe obniżenie poczucia wartości – konieczna może być wtedy pomoc psychologiczna lub psychiatryczna.
Ofiarą cyberprzemocy w szkole może paść każdy uczeń. Dlatego tak ważne jest zwracanie uwagi na niepokojące sygnały. Dzieci często nie chcą mówić o hejcie i przemocy, która ich spotkała. Boją się kolejnych ataków, złej reakcji rodziców lub nauczycieli, a także kary związanej z używaniem Internetu.
Zachowania dziecka, które mogą świadczyć o problemie z cyberprzemocą:
• nagła niechęć do chodzenia do szkoły,
• unikanie kontaktów z kolegami i koleżankami,
• kłótnie i bójki z rówieśnikami,
• rezygnacja z hobby i pasji,
• obniżony nastrój, smutek, zdenerwowanie,
• ukrywanie tego, co robi na telefonie lub komputerze,
• rezygnacja z korzystania z komputera, telefonu i internetu,
• nadmierne i kompulsywne sprawdzanie wiadomości w telefonie i serwisach społecznościowych.
Co robić, gdy Twoje dziecko padło ofiarą cyberprzemocy?
Gdy okaże się, że dziecko jest ofiarą cyberprzemocy, to powinieneś:
• zareagować spokojnie i troskliwie – w tym momencie dziecko potrzebuje wsparcia, to ono jest przerażone i oczekuje rozsądnej, logicznej reakcji i rzeczowej oceny tego, co się mu przydarzyło (nie karz, tylko wspieraj – to ono jest ofiarą!),
• okazać wsparcie – powiedz, że dobrze zrobiło, informując o zdarzeniu, ponieważ to ono jest ofiarą i nikt nie może go krzywdzić (to nie jego wina), nakreśl z dzieckiem plan działania, obserwuj zachowanie i zadeklaruj pomoc,
• udzielić rad na temat reakcji na cyberprzemoc – poradź dziecku, by unikało kontaktu ze sprawcą, nie kasowało dowodów przemocy oraz zwiększyło bezpieczeństwo w serwisach społecznościowych (zmiany haseł, danych) czy mailu,
• zabezpieczyć dowody cyberprzemocy – zapisz z dzieckiem dowody agresji na dysku (treść, daty, dane nadawcy),
• zgłosić naruszenie w serwisie społecznościowym – jeśli do cyberprzemocy doszło w serwisie społecznościowym, to na ich stronach znajdziesz formularze i wsparcie, co zrobić (interwencja pozwoli na usunięcie szkodliwych treści lub blokadę stalkera),
• interweniować w szkole i porozmawiać ze sprawcą lub jego rodzicami – jeśli sprawcą cyberprzemocy jest uczeń z klasy lub szkoły, to należy także zgłosić się do placówki oświatowej i porozmawiać z nim i jego rodzicami (szkoła ma obowiązek dbać o bezpieczeństwo podopiecznych),
• zgłosić sprawę na policji – jeśli uważasz, że dziecku grozi niebezpieczeństwo lub gdy sądzisz, że doszło do przestępstwa lub wykroczenia.
UWAGA!
W przypadku cyberprzemocy wobec dzieci pomoc można znaleźć:
• 116 111 – Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży,
• 800 12 12 12 – Dziecięcy telefon zaufania rzecznika praw dziecka,
• 800 100 100 – Telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci.

.